تبلیغات
کانون دانشجویان صنایع دستی دانشگاه میراث فرهنگی - هنر در وادی عاشورا
سه شنبه 22 دی 1388

هنر در وادی عاشورا

   نوشته شده توسط: حمید رضا کشاورز    نوع مطلب :مقاله هنری ،

چکیده

بی شک نقش مذهب در پدید آمدن آئین­ها و در کنار آن هنرهای مرتبط با آن آئین­ها غیر قابل انکار است. در این پژوهش سعی بر آن است تا به حوزه­های پنهان این هنرها اشاره شود.در این پژوهش بر اساس نظریات برخی بزرگان دین پژوه، از جمله راندل این نکته روشن می­شود که دین و نشانه­های دینی بر ایجاد اتحاد و بر انگیختن احساسات افراد چه نقش عظیمی ایفا می­کنند.

دین و هنر است که در کنا هم به اعتلا و شناخت می­رسند و هر کدام ابزاری است برای رشد دیگری. شاید اگر از حوزه­های هنری برای حفظ یک واقعه یا آئین مذهبی استفاده نمی­شد آن آئین از یاد می­رفت.

بهره گیری از مفاهیم زیبایی شناسی و نماد و تمثیل در آئین سوگواری عاشورا باعث آن شد تا این آئین به صورت ماندگار در ذهن مردم این آب و خاک باقی بماند.

کلید واژگان: زیبایی شناسی، آئین عاشورا، نماد، تمثیل، هنر مقدس، همذات پنداری 

مقدمه

عاشورا به مثابه واقعه ای مذهبی همچون خودمند مذهب درپی آن است که متذکر حقیقت که درسایه سیاه باطل وجهل پنهان مانده است معنای این رویداد ، پرده گشایی حقیقت می شود آنچه دراین روزعیان می گردد جدال حقیقت و باطل است و حق جویان با تذکر ، حق را می طلبند چرا که تذکر حق مسیردستیابی به خود حق است و آنچه این مسیر را شکل می دهد ایمان است ایمان و حق از جمله ارکان پایدار مذهب هستند که در انحصار زمان و مکان قرار نمی گیرند بلکه در وجود آدمی پدید می آیند ، چرا که وجود آنها وجودی فراتر از انحصارهاست .

عاشورا و مفاهیم عاشورایی همچون دیگر مفاهیم مقدس مذهبی ، موضوعاتی نیستند که در اشکال قالب ها و ابزارها و  داده های مادی بطور کامل تبیین و تفسیر می­شوند. حقیقت تنها می تواند ادارک شود اما بیان کامل ویکسان آن غیر ممکن است، در واقع نمی توان از حقیقت شکلی ثابت برای تمامی عرصه های زمانی و مکانی عرضه نمود از همین رو رفتارهای مذهبی تنها راه می گشایند و فرصت هایی پدید می آورند تا به مقتضای شرایط زمانی و مکانی ادارک و معرفت موضوع انجام پذیرد .

جوامع بنا به سنت و فرهنگ خویش هر کدام به گونه ای مراسم سوگواری مذهبی خود را اجرا می کنند دراین میان پدیده های هنری از جمله ، شعر ، موسیقی ، نقاشی ، و حرکات موزون در حین اجرای مراسم سوگواری نقش و حضوری فعال دارند از سوی دیگر مذهب، درتمام امور نقش مهمی در عرصه های هنری دارد. مذهب الهام دهند ه  شکل های هنری است ، الهام می تواند به طور مستقیم با بوجود آوردن گونه ای آگاهی درهنرمند برای بیان و کشف دوباره واقعه مذهبی عمل کند .

آنچه درفرهنگ عاشورا اصل قرارداده می شود مفهوم است ، حضور هنر دراین فرهنگ نیز با مفهوم شکل و معنا می گیرد وهمه چیز درراستای رسیدن به مفهوم است که اصالت را به مفهوم می دهد وساختار خود را به تناسب مفهوم می سازد. هنر با محور قراردادن دستیابی به معنا ، در لایه های مختلف فرهنگ عاشورا ترکیب می گردد ومیان عناصر وساخت های گوناگون این فرهنگ پدید می آید از همین رو هنر عاشورایی چنان آمیخته دررفتار های فرهنگ آنست که باید آن را همراه با این رفتارها وباورها بازشناخت .

این هنر با دستیابی به مفاهیم مطلق ومقدس ، هنری مقدس رامی سازد. هنرهای مقدس برمبنای باورهای قدسی شکل می­گیرند.

روش تحقیق دراین پژوهش به صورت اسنادی ( کتابخانه ای ) است .  

شاخصه های هنر مذهبی ((عاشورایی ))

یکی از تمایز های اساسی درهنرهای محرمی ومذهبی با دیگر فرایندهای هنری موجود وشناخته شده تمایز در جایگاه مخاطب وهنرمند ، همچنین رابطه میان آنهاست . دراین ساختار ، هنرمند و مخاطب یکی است ، یعنی آنکه هنرمند هنر را پدید می آورد تا خود از آن بهره ببرد ودرواقع هدف غایی بهرمندی است که هنرمند را به هنروری می کشاند بهره ای که در اینجا منظور می باشد عبادت وتزکیه است و ابزاری که این تضاد را مهیامی کند هنراست .

یگانگی هنرمند و مخاطب در هنر عاشورایی سبب نمی گردد تا این هنر به پدیده ای محصور در فرد ، بسته و محدود تبدیل شود ، بلکه یکی از ویژگی های این هنر بروز اجتماعی و جنبش بیرونی و جمعی آن است . فعالیتی عمومی که بهره مندی جمع را مهیا می کند و فرد با حضور در جمع فعالیت همگانی است که می تواند فرصت تزکیه را به دست آورد .

دراینجا شاید بتوان شباهتهایی بین مفهوم کاتارسیس ارسطویی که درمباحث زیبایی شناسی و فن شعر ارسطو مطرح شده است با آنچه که در هنرهای مذهبی وعاشورایی به وجود می آید مشاهده کرد. در مورد کاتارسیس چنین می توان گفت اگر تراژدی عواطف را تزکیه می کند ، هنوز مسائل دیگری نیز درخصوص معنای آنچه ارسطو در نظرداشته وجود دارد.  برای نمونه ، چه درمعنای طبی آن ((تزکیه عواطف ، حذف آنها به وسیله عمل ذهنی )) وچه به معنای دینی و تطهیر کننده ((خالص کردن عواطف ، تغییرشکل دادن آنها به صورت کم زیان ) هر دومعنا سابقه داشتند .(بیردزلی، 1387)

پروفسور جوالد  فالس استدلال می کند که ((کاتارسیس )) به معنای تاًثیر در تماشاگران یا خوانندگان نیست بلکه چیزی است که در خود نمایشنامه انجام می شود ، یعنی پاک شدن قهرمان و رها شدن او از ((آلودگی خون )) جنایتش ، از طریق باز شناسی آن ، وحشت از آن ، و کشف اینکه اشتباه جدی از جانب خوداو صورت گرفته است .(بیردزلی، همان)

بسیاری از پژوهشگران براین باورند که مقصود ارسطو از کاتارسیس دگر گونی روحی انسان درنتیجه تاًثیر پذیری اوست از هنر .

کاتارسیس به سه معنا قابل ترجمه است یکی را درانگلیسی purgation می گویند وما آن را درفارس ((پالایش )) یا تصفیه می خوانیم . دومی purification می گویند ، که آن را هم پالایش می توان گفت وهم تطهیر و تزکیه سومی را cLarification می گویند که هم به معنای پالیش است وهم به معنای شرح دادن وتوضیح دادن. دو معنای نخست آشکار به دریافت مخاطب از اثر ، و تاًثیر پذیری روحی و اخلاقی او مرتبط می­شود اما شاید بتوان معنای سوم را ویژه ساختار اثر دانست .(احمدی، 1386)

بدین ترتیب و بنا به آنچه که گفته شد هنر مذهبی - عاشورایی  انسان را درعین سوگورای به دریافت شعفی می رساند که ناشی از ادراک وشناختی است که با تجربه هنری پدید می آید دراین موقعیت تجربه های هنری به مشابه تجربه های معرفتی عمل می نمایند . (بختیار، 1380)

هنرهای مذهبی تلاش دارند تا بشر را بامفاهیم اصیل ، ناب ومقدس روبرو سازد .

هنرهای آیینی امکان آن را به وجود می آورند تا هنر در موقعیتی مکاشفه ای و ناآگاه ، مفاهیم و موضوعات خود را به جامعه منتقل نماید .(بختیار، همان)

امیل دورکیم جامعه شناس فرانسوی گفته است : شعایر و مراسم دینی ، وحدت اجتماعی را تقویت می کند و جوانان را با هنجارهای رفتاری قبیله آشنا می کند . (فربد، 1385)

نماد و تمثیل در هنرهای مذهبی

هنرعاشورایی از زمره هنرهای مقدس است ، هنرهای مقدس در ساختاری متشکل از عناصر مقدس پدید می آیند این عناصر مقدس عبارتند از : زمان مقدس ، مکان مقدس ، ابزار مقدس و ارتباط مقدس .

آنچه مسیر درک مفاهیم مقدس را شکل می دهد همذات پنداری است ، همذات پنداری انسان را در موقعیت درک شخصی و حقیقی وقایع و موضوعات قرار می دهد .

هنرهای مقدس پدید آمده اند تا ضمن حفظ حرمت مقدسات و فاصله میان انسان خطاکار و ناآگاه خاکی با حقایق والا، آدمی را به همزات پنداری با وقایع و موضوعات مذهبی بکشانند .(فربد،همان)

مذهب الهام دهنده شکل های هنری است ، الهام می تواند به طور مستقیم با بوجودآوردن گونه ای آگاهی در هنرمند برای بیان و کشف دوباره واقعه ای مذهبی عمل کند به سخن دیگر می توان گفت که بین خلاقیت های هنری و اعتقادات رابطه پیوسته ای وجود دارد که گاه از طریق تمثیل و نشانه و انتزاع وگاه به سادگی و صراحت این پیوستگی ظاهر می شود مفهوم عاشورا ، حقیقی فراتر از زمان و مکان است برای انتقال و تذکر به چنین مفهومی لازم است ابرازی متناسب به کار گرفته شود و ساختاری همسان پدید آید ابرازی که امکان عدول از حصار زمان را داشته باشند. آنچه می توانست این هدف را ممکن سازد به کارگیری نمادها و نشانه ها بود ، بنابراین، هنر عاشورایی همچون دیگر هنرهای مقدس به نشانه گرایی روی می کند آنچه عناصر سازنده ساختار این هنر را تشکیل می دهد نماد و نشانه ها هستند .

یکی دیگر از عناصر اصلی ساخت هنرهای مذهبی- عاشورایی  روایت است ، روایت همان است که می تواند متذکر تاریخ و وقایع تاریخی باشد ، موضوع را در موقعیت زمانی و مکانی آنها دریافت نموده و به دیگر زمانها انتقال دهد .

با خلاقیتی هنرمندانه روایت با نشانه ها و نماد آمیخته می شود تا واقعه از وجود تاریخی خود جدا شده و دنیایی معنایی را شکل می دهد . (بختیار،1380)

همین وجه است که عاشورا را در فرهنگ ایرانی ، دنیایی سرشار از اسطوره و حماسه و سمبل می­نمایاند .(بختیار،همان)

درحوزه نمادها و نشانه های مذهبی و دینی بزرگان بسیاری سخن گفته اند از جمله تیلیخ. از نظر وی ، بهترین راه بیان ایمان استفاده از نماد است زبان ایمان زبان نمادها است برمبنای نظریه تیلیخ : نماد بر واقعیتی که بدان اشاره می کند شرکت می کند .(هیک، 1386)

راندل نیز درکتاب ((نقش دانش دردین )) چنین می گوید : موضوع خاصی که دین از آنها بحث می کند مجموعه ای از نمادها و اساطیر است .(هیک،همان)

براساس نظریه راندل نمادهای دینی نقش و عملکردی چهار گونه دارند . نخست ، این نمادها احساسات را بر می انگیزد و انسان ها را به عمل وا می دارند ، این نمادها ممکن است به همین خاطر تعهد عملی افراد را نسبت به آنچه که فکر می کنند برحق است ، تقویت کند دوم این نمادها موجب برانگیختن حس تعاون و هم بستگی می گردند و از اینرو باعث انسجام و اتحاد جامعه از طریق پاسخ و واکنش مشترک به نمادهایش می شوند. سوم ، این نمادها می توانند گوناگونی تجربه را که نمی توان از راه کاربرد ظاهری و لفظی زبان آنها را بیان نمود،  انتقال دهند چهارم ، این نمادها هم به شناخت تجربه بشری نسبت به جنبه ای از عالم که می توان آن را ((نظام شکوهمند )) یا نظام الهی نامید وهم به ایضاح وتقویت آن کمک می کنند .(هیک،همان)

آنچه راندل درحوزه نمادهای دینی و نقش و عملکرد آنها اشاره کرد ما در هنر عاشورایی نیز شاهد آن هستیم برانگیختن احساسات برای مردم کوچه و بازار با تعزیه و نمایش های دینی اتفاق می افتد آنگاه که تعزیه ظهر عاشورا برپا می شود و بازسازی نماز آخر سالار شهیدان و وداع زینب ((س )) و برادرش حسین ((ع )) برسرکوی و بازاربرپا می شود کدام فرد آزاده است که دیدگانش بارانی نشود و ازشنیدن فریاد امامش که می گوید : کجاست یاری کننده ای که یاری کند مرا ، احساس درد و اندوه نکند . شریعتی چه خوب درس عاشورا را به یاد ما می آورد : (( امام حسین یک درس بزرگتر از شهادتش نیز به ما داده است و آن نیمه تمام گذاردن حج و به سوی کربلا رفتن است تا به همه حج گزاران تاریخ ، نمازگزاران ، تاریخ و مومنان به سنت ابراهیمی بیاموزد که اگر امامت نباشد ، اگر رهبری نباشد ، اگر هدف نباشد، اگر حسین نباشد ، و اگر یزید و ظلم باشد ، چرخیدن برگرد خانه خدا با بتخانه یکی است چه وقتی که شاهد و شهید عصر خود نیستی ، وقتی که در صحنه حق و باطل جامعه ات حضور نداری ، هر کجا که خواهی باشد ، چه در نماز ایستاده باشی ، چه به شراب نشسته باشی ، چه بر طواف کعبه باشی و چه بر طواف کاخ سبز معاویه ، هر دو یکی است این است که  در عصر عاشورا درحالی که همه هستی اش رابرای شهادت داده است خون حلقوم فرزند شیرخوارش را درمشت می گیرد و به آسمان پرتاپ می کند که خدایا ببین و شاهدباش ، و این قربانی را از من بپذیر . (فربد، 1385)

در مورد ایجاد تعاون و همبستگی که راندل درمورد نمادها و نشانه ها اشاره کرد بهترین نمونه آن هیئت های سینه زنی است ، خصلت وجود هر حرکت درآهنگدار بودن آنست که مهمترین عامل پیوستن افراد به یکدیگر در اجرای حرکات موزون و یکنواخت است . نوحه خوانی ، فردی ، همسرایی یابه شکل آوازدسته جمعی است و با ضرب آهنگ هایی که از طریق کوبیدن دستها برسینه یا زنجیربرشانه انجام می شود در حقیقت آهنگ و نوایی است که کارکرد موسیقی شناسایی و زیبا شناسانه دارد .(بیضایی، 1379)

مشارکت تماشاگران در نوحه ها نواهای دسته های سوگواری و نمایش های مذهبی همسرایی است که میزان اثر گذاری مراسم را مضاعف می کند و حس تعاون را برمی انگیزد .

از خصوصیات مهم در هنرهای عاشورایی ، همبستگی هنرهاست ، آنها از انواع قالبهای هنری استفاده می کنند تا فضایی به وجود آورند که همه احساس انسان را به تاًثیر بکشانند و درآن میان به مفهوم و حقیقت متصل نماید .(بیضایی، ه نتیجه

مذهب نقش موثری درپدیده های هنری همچون شعر ، موسیقی ، نقاشی و حرکات موزون دارد ، ارتباط متقابل بین این دو مقوله بسیار در هم پیچیده و غیر قابل تجزیه است به گونه ای که می توان از طریق هر کدام به معرفی و شناخت دیگری پرداخت در واقع با شناخت پدیده های هنری و کاربرد صحیح آنها می توان مفاهیم مذهبی را به درجه اثر گذاری بیشتر به مخاطب منتقل کرد . هنرها در کنار هم می نشیند و با هم ترکیب می شوند تا بخشی از فضای مقدس را شکل دهند هنرهای مذهبی - عاشورایی  به دلیل ارزش و تاًثیرگذاری عمومی بویژه درحوزه زیباشناسی مذهبی و اجتماعی جای تحقیق و مطالعه دارد . دراین پژوهش سعی برآن بود تا نقش نمادهای مذهبی را برعواطف و احساسات اجتماعی بررسی کنیم و شاهد تاًثیر آنها بر عملکرد شنونده یا بیننده برای رسیدن به حق و حقیقت باشیم در توصیف این نقش ((نمادهای مذهبی )) گفته راندل را در تمثیل زیبایی شناسی نمادها و هنرهای مذهبی و دینی به عنوان کلام آخر و فصل الخطاب می آوریم .

راندل می گوید : ((اثر نقاش ، موسیقی دان ، شاعربه ما یاد می دهد که چگونه چشم ها ، گوشها ، ذهن و احساسات خود را با حداکثر قوت و مهارت به کارگیریم ، اثر هنری به ما نشان می دهد که چگونه اسرار و ویژگیهای ناشناخته عالم وجود ، نیروهای پنهان و امکانات موجود درآن را شناخته و درک کنیم . به علاوه اثر هنری موجب می گردد که ما بتوانیم صورتهای جدیدی را که جهان از طریق آنها ، با همکاری روح انسانی می تواند خود را پنهان سازد مشاهده کنیم آیا در مورد انبیاء و اولیاء جزء این می توان گفت ؟ آنان نیز می توانند اموری را برما انجام دهند و دگرگونی هایی در ما و جهان ایجاد کنند ، آنها به ما یاد می دهند که ببینیم که زندگی انسان در این جهان چیست و چه باید باشد . آنها ما را توانامی سازند که بعد معنوی جهان ، یعنی ((نظام شکوهمند )) . همراه با آن تجربه انسان را بهتر بشناسیم و احساس کنیم به ما یاد می دهند که چگونه به عالم ربانی راه یابیم و به ما نیل به حضرت حق را نشان می دهند .))(هیک،  1386)                                                                             فهرست منابع :

 

بختیار ، لاله ،  هنر ایرانی با الهام از عقاید  دینی ،  تهران : بنیاد  احمدی،1380 .

بیضائی ، بهرام ،  نمایش در ایران ، تهران: نشر کاویان،1379 .

هیک  ، جان ، فلسفه دین ، ترجمه : بهزاد سالکی ،تهران : نشر الهدی، 1386.

بیردزلی ، مونروس ، هاسپرس ، جان ، تاریخ و مسائل زیبایی شناسی ، ترجمه : محمد سعید حنایی کاشانی ، تهران : انتشارات هرمس،1387 .

احمدی ، بابک ، حقیقت و زیبایی ، تهران : نشر مرکز،1386 .

فربد ، محمد صادق ، مقاله سوگواری های مذهبی درایران ، فصلنامه فرهنگ و مردم ایران ، تهران : نشر مرکز تحقیقات صدا و سیما واحد فرهنگ مردم ، زمستان 1385 .


Online cialis
شنبه 18 فروردین 1397 ساعت 21 و 28 دقیقه و 28 ثانیه

You actually expressed this wonderfully.
cialis canada on line cialis in sconto cialis bula when can i take another cialis cialis savings card buy cialis online buy cialis online cheapest enter site 20 mg cialis cost i recommend cialis generico can i take cialis and ecstasy
Cialis pills
یکشنبه 5 فروردین 1397 ساعت 05 و 01 دقیقه و 32 ثانیه

Info certainly considered!!
non 5 mg cialis generici cialis price thailand prices on cialis 10 mg cialis coupon acquisto online cialis tadalafil 5mg fast cialis online we like it cialis soft gel india cialis 100mg cost tadalafil 20 mg
fetty wap nitro nation stories hack
جمعه 4 اسفند 1396 ساعت 18 و 34 دقیقه و 07 ثانیه
سلام! من این را درک می کنم مرتب کردن بر اساس موضوع، اما من مجبور بودم
پرسیدن. آیا مدیریت یک وبلاگ معتبر مانند خودتان نیازمند مقدار زیادی کار است؟
من با نام تجاری جدید به وبلاگ نویسی با این حال من در مجله من هر روز بنویسید.
من می خواهم یک وبلاگ بسازم تا بتوانم تجربه و احساسات خود را به صورت آنلاین به اشتراک بگذارم.
لطفا به من اطلاع دهید اگر شما هر گونه توصیه یا راهنمایی برای مهاجرت با نام تجاری جدید داشته باشید
صاحبان وبلاگ متشکرم!
Mari
جمعه 17 آذر 1396 ساعت 00 و 59 دقیقه و 23 ثانیه
Great info. Lucky me I came across your blog by chance (stumbleupon).
I've saved it for later!
cam4ultimate hack
دوشنبه 6 آذر 1396 ساعت 19 و 12 دقیقه و 58 ثانیه
من این مقاله را به طور کامل در مورد شباهت تکنولوژی های جدید و پیشین خواندم، این مقاله شگفت انگیز است.
std testing cost
چهارشنبه 17 آبان 1396 ساعت 23 و 53 دقیقه و 42 ثانیه
هی من می دانم که این تا حدودی موضوع است اما من تعجب می کنم که کدام وبلاگ شما از این وبسایت استفاده می کنید؟
من از وردپرس مضطرب و خسته هستم چون من هستم
با هکرها مشکل داشتم و به گزینه ها نگاه می کنم
برای یک پلت فرم دیگر من می توانستم عالی باشم اگر بتوانم اشاره کنم
من در جهت یک پلت فرم خوب است.
ask a psychic question
چهارشنبه 10 آبان 1396 ساعت 18 و 33 دقیقه و 05 ثانیه
سلام! من این را درک می کنم مرتب کردن بر اساس موضوع است، اما من نیاز به
پرسیدن. آیا یک وبسایت معتبر مانند شما شما را تحت تاثیر قرار می دهد؟
من با نام تجاری جدید به وبلاگ نویسی با این حال من در روزنامه خود را بنویسید.
من می خواهم یک وبلاگ بنویسم تا بتوانم تجربه و افکارم را به اشتراک بگذارم
آنلاین. لطفا اجازه دهید من بدانم اگر شما هر ایده یا راهنمایی برای صاحبان وبلاگ نویس مشتاق نام تجاری جدید دارید.
متشکرم!
Foot Complaints
دوشنبه 16 مرداد 1396 ساعت 04 و 50 دقیقه و 55 ثانیه
My brother recommended I might like this website.

He was totally right. This post truly made my day.
You cann't imagine simply how much time I had spent for this info!
Thanks!
Foot Issues
شنبه 14 مرداد 1396 ساعت 20 و 42 دقیقه و 52 ثانیه
Why visitors still make use of to read news papers when in this
technological globe all is available on net?
Deidre
دوشنبه 9 مرداد 1396 ساعت 22 و 10 دقیقه و 01 ثانیه
Please let me know if you're looking for a author for your
blog. You have some really good posts and I think I would be a good asset.
If you ever want to take some of the load off, I'd love to
write some material for your blog in exchange for a link back to mine.

Please shoot me an e-mail if interested. Thank you!
std test at home
دوشنبه 5 تیر 1396 ساعت 16 و 23 دقیقه و 20 ثانیه
ریشه از خود نوشتن در حالی
که ظاهر شدن مناسب ابتدا آیا واقعا نشستن خوب با من
پس از برخی از زمان. جایی در سراسر
جملات شما موفق به من مؤمن
اما تنها برای کوتاه در حالی
که. من هنوز مشکل خود را با جهش در مفروضات و شما خواهد
را سادگی به کمک پر کسانی که معافیت.
اگر شما که می توانید انجام من خواهد قطعا بود در گم.
free std testing near me
دوشنبه 5 تیر 1396 ساعت 16 و 15 دقیقه و 42 ثانیه
ریشه از خود نوشتن در حالی که ظاهر شدن مناسب ابتدا آیا واقعا
نشستن درست با من پس از برخی از زمان.
جایی در سراسر پاراگراف شما قادر به من مؤمن متاسفانه فقط
برای کوتاه در حالی که. من این مشکل خود را با
فراز در مفروضات و یک خواهد را
سادگی به کمک پر همه کسانی شکاف.
در این رویداد شما در واقع که می توانید انجام من می قطعا بود تحت تاثیر قرار داد.
http://nathaniel2yates5.jimdo.com/2016/02/27/shoe-lifts-for-leg-length-discrepancy/
یکشنبه 4 تیر 1396 ساعت 11 و 42 دقیقه و 44 ثانیه
As the admin of this site is working, no hesitation very shortly it will be famous, due to its feature contents.
https://lekishasatomba.wordpress.com
سه شنبه 2 خرداد 1396 ساعت 02 و 32 دقیقه و 27 ثانیه
I really like what you guys are usually up too.
This kind of clever work and exposure! Keep up the fantastic works
guys I've included you guys to my personal blogroll.
Kurtis
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 ساعت 22 و 18 دقیقه و 27 ثانیه
I am extremely impressed with your writing skills and also with the
layout on your weblog. Is this a paid theme or did you modify it yourself?
Either way keep up the excellent quality writing, it is rare to see a great blog like this one these days.
Gene
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 ساعت 06 و 15 دقیقه و 30 ثانیه
Hi there would you mind sharing which blog platform you're working with?
I'm planning to start my own blog in the near future but
I'm having a tough time selecting between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and
Drupal. The reason I ask is because your layout seems different then most blogs and I'm looking for
something unique. P.S Sorry for being off-topic but
I had to ask!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر